Ενημέρωση (Νοέμβριος 2026): Το άρθρο περιγράφει τη ρύθμιση του ν. 5027/2023. Από 29.6.2026 ισχύει πλέον το άρθρο 400 ν. 5314/2026. Για αυθαίρετη χρήση κοινόχρηστου χώρου επιβάλλεται, εκτός από το τέλος, πρόστιμο 2, 3 ή 4 φορές το ανώτερο τέλος ανά τ.μ. Για υπέρβαση των όρων της άδειας επιβάλλεται τριπλάσιο πρόστιμο. Τα αντικείμενα πρέπει να απομακρυνθούν μέσα σε 7 ημέρες. Αν η παράβαση επαναληφθεί μέσα στο έτος, αφαιρείται η άδεια για 6 μήνες, και στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος επιβάλλεται επιπλέον διπλάσιο πρόστιμο ή σφράγιση 3–10 ημερών. Αν παραβιαστεί η σφράγιση, η άδεια αφαιρείται οριστικά ή, σε κατάστημα με γνωστοποίηση, ακολουθεί σφράγιση 30–90 ημερών. Δείτε την άδεια τραπεζοκαθισμάτων.
Με το άρθρο 51 του ν. 5027/2023 τροποποιήθηκε η παράγραφος 8 του άρθρου 13 του από 20.10.1958 β.δ. (Α΄ 171), που αφορά την αυθαίρετη κατάληψη κοινόχρηστου χώρου, και προστέθηκε η σφράγιση των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στις πιθανές κυρώσεις της καθ’ υποτροπήν αυθαίρετης χρήσης.
Η αυθαίρετη χρήση του κοινόχρηστου χώρου διαπιστώνεται από τον Δήμο ή τις Αστυνομικές Αρχές μετά από αυτοψία. Τα ελεγκτικά όργανα παραδίδουν ή θυροκολλούν έκθεση με τις διαπιστώσεις τους στον παραβάτη, μαζί με εντολή να άρει την κατάληψη αφαιρώντας τα αντικείμενα που έχει τοποθετήσει, μέσα σε επτά ημέρες από την επομένη της επίδοσης.
Αν ο παραβάτης δεν συμμορφωθεί, τα αντικείμενα αφαιρούνται από τη Δημοτική Αρχή. Αν μετά την αφαίρεση διαπιστωθεί δεύτερη παράβαση, αφαιρείται η άδεια χρήσης κοινόχρηστου χώρου για έξι μήνες.
Αυτά ίσχυαν και πριν. Με τον ν. 5027/2023 όμως προστέθηκε ένα κρίσιμο εδάφιο: στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος όπου διαπιστώνεται δεύτερη παράβαση, μετά την αφαίρεση των αντικειμένων, επιβάλλεται το διπλάσιο του προστίμου ή σφράγιση από μία έως πέντε ημέρες. Ήταν δηλαδή στη διακριτική ευχέρεια κάθε Δήμου να επιλέξει, για την καθ’ υποτροπήν κατάληψη, αντί για πρόστιμο τη σφράγιση του καταστήματος. Την ίδια επιλογή έχει ο Δήμος και σήμερα, με το άρθρο 400 ν. 5314/2026.
Μετά τα έκτακτα μέτρα για την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, ο νομοθέτης πρόσθεσε ένα ακόμη εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία της εστίασης, δημιουργώντας άνιση μεταχείριση των καταστημάτων ανά Δήμο, αφού κάθε δημοτική αρχή μπορούσε να επιλέξει αν θα επιβάλει ιδιαίτερα αυξημένο πρόστιμο ή θα σφραγίσει την επιχείρηση.
Τατιάνα Κορωνάκη, Δικηγόρος LL.M., Partner – Koronakis Law Firm